MAKALELER
DİĞER MAKALELER
YURT EDİNME HAKKI
KOBANİ İLE İÇ SAVAŞ ÇIKARMAK İSTEDİLER
YENİ ANAYASA İHTİYACI
YENİ ANAYASA NASIL YAPILIR ?
POLİS ÇALIŞTAYI
TÜRKİYE’NİN İLK SİVİL VE DEMOKRATİK ANAYASASI İÇİN YOL HARİTASI
TOPLUMSAL EGEMENLİK İÇİN HALK HAREKETİ
İŞ İLİŞKİSİNDE PSİKOLOJİK TACİZ (MOBBING)
DEMOKRATİK DEVLET KURMAK İÇİN TÜRKİYEYE YENİ ANAYASA ŞART
SAĞLIK BİLDİRGESİ
ÇOCUKLARA BÜYÜKLER GİBİ CEZA VERİRSENİZ NASIL KAZANABİLİRSİNİZ?
DEVLET BİREY İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA POLİSİN ROLÜ
YENİ ANAYASA YAPILABİLİR Mİ?
İSTANBUL BAROSU SEÇİMLERİ VE DEMOKRAT AVUKATLAR
ADALETİ ÇAĞIRDIK VE NİHAYET GELDİ
SAYISAL ÇOĞUNLUK ŞART DEĞİL
KIRMIZI ÇİZGİSİZ ANAYASA YAPILMALI
TERÖRLE MÜCADELE KANUNU MAĞDUR ÇOCUKLAR
ÇÖZÜM SÜRECİ
İŞYERİNDE DEMOKRASİ OLUR MU?
İLKELER BAZINDA YENİ ANAYASA ÇALIŞMASI
İKTİSAT VE HUKUK
İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ KAVRAMI
AKİL İNSANLAR HEYETİ FAALİYETİNE İLİŞKİN KISA TESPİTLER
GEZİ OLAYI
DEVLET SUÇLARI BAKIMINDAN GEÇİŞ DÖNEMLERİNDE DEVLET PRATİKLERİ
“EVET”LE GELEN YENİ OLANAKLAR
EGEMENLİK SAVAŞI VE BALYOZ TAHLİYLERİ
ÇOCUKTAN TERÖRİST OLMAZ
ÇALIŞMA HUKUKU EV KADININI NE KADAR TANIYOR
AKİL İNSANLAR HEYETİNİN TAKİP SORUMLULUĞU/SİYASETE SİVİL KATKI
GENEL SEÇİMLER
POLİTİK HUKUK TANIMI

POLİTİK HUKUK

Mehmet Uçum

Hukuk öğretisinde yürürlükteki kurallara pozitif hukuk deniyor. Anayasa, yasalar, tüzükler, yönetmelikler, genelgeler düzenleyici işlem olarak pozitif hukuku oluşturuyor. Buna göre pozitif hukukun şekli tanımı mevcut hukuk düzenidir. Ancak pozitif hukukun esasına ilişkin olarak  meşruiyet açısından da tanımlanması gerekiyor. Pozitif hukuk savunucularına göre devletin koyduğu kurallar, içeriği ve amacı ne olursa olsun hukuka uygun sayılıyor. Bu anlayış hukukun kaynağını devletin egemenlik yetkisine dayandırıyor. Pozitif hukuk anlayışının saf savunusu otoriter rejimlerin ürettiği her türlü kuralı hukuka uygun kabul ederek, kanun devletlerini meşru devletler olarak tanımaya neden oluyor.Diğer deyişle pozitif hukuk yaklaşımı otoriter ve totaliter sistemlerin baskıcı norm üretimine meşruiyet kazandıran bir anlayış içeriyor.

Pozitif hukukun karşısında yer alan yaklaşım doğal hukuk anlayışı. Doğal hukukun meşruiyet ölçüsü ise adalet. Adalet amacına uygun üretilmiş kurallar hukuka uygun kabul ediliyor. Doğal hukukta hukukun meşruiyet ölçüsü olan adalet aynı zamanda hukukun kaynağı olarak görülüyor. Yani hukuk adaletten doğar ve ondan beslenir.

Demokrasi adı altında örgütlenmiş hukuk sistemleri genel olarak karma yapılar oluşturuyor. Bu karma yapılar doğal hukuka ne kadar yakınsa o kadar özgürlükçü ve adil sayılıyor. Pozitif hukuka ne kadar yakınsa o kadar baskıcı ve adaletsiz kabul ediliyor.

Ancak pozitif-doğal hukuk karşıtlığı ve gerilimi sorunların çözümü için yetersiz kalıyor. Hele günümüzde çok fazla anlam ifade etmiyor. Çünkü asıl sorun pozitif hukuk doğal hukuk ayrımı değil, pozitif hukuk-politik hukuku ayrımıdır.

Bir siyasal rejimin sadece norm düzenine sahip olması o rejimi hukuk düzeni yapmıyor. Norm düzeninin arkasındaki felsefeye göre ilgili rejime hukuk düzeni yahut kanun düzeni diyoruz. Politik hukuk burada devreye giriyor. Bir norm düzeninin hangi hukuk siyasetine göre şekillendirildiği sorunu politik hukukun konusunu oluşturuyor.

Politik hukuk; hukukla siyaset ve toplum arasındaki ilişkinin nasıl kurulması gerektiği konusunda işlev görüyor. Bu yüzden herhangi bir yasal düzenlemeyi, değişikliği sadece normun sözüne ya da amacına göre yorumlamak yetmiyor. Toplum, siyaset, hukuk bağlamında bir normun ne ifade ettiğini görmek gerekiyor. Toplum, siyaset, hukuk bağlamı meşruiyet probleminin çözülmesi gereken asli alandır. Bu nedenle hukuku sadece norm düzeyinde görmek ve yalnızca norm olarak analiz etmek hukuk fetişizmine yol açıyor. Nasıl ki kural güvencesi göz ardı edildiğinde kuralsızlık yüzünden keyfilik başlarsa, kurallar fetişleştirildiğinde de baskıcı kurallar yüzünden keyfilik yapılıyor.

Meşruiyeti devlette ve kurumlarında gören politik hukuk anlayışı her türlü fetişizme yol açan siyasal sistemler üretiyor. Fetişizmden ise demokratik değil otoriter yapılar çıkıyor.

Bunun karşısında topluma dayanan politik hukuk anlayışı var.  Bu anlayışta hukuk fetişizmine karşı güvence toplumsal meşruiyete dayalı siyasetin varlığıdır. Kuralsızlığa karşı güvence ise toplumsal egemenliğe dayanan anayasal sistemdir.

Bu nedenle siyasal ve hukuki süreçleri politik hukuk süzgecinden geçirerek değerlendirmeye çalışmak son derece önemli. Yaşananları sadece görünür yönleriyle değil, arka plan gerçekliğiyle de anlamaya çaba göstermek gerekiyor. Aslolan Türkiye’nin bu zorlu demokrasi yürüyüşünde yaşananları ve yaşanacakları mümkün olduğunca doğru anlamak, sürecin değişim ve dönüşüm dinamiklerinden yana tutum almaktır. Yapmaya çalıştığımız da budur.